ปุ๋ยและการให้ปุ๋ยกล้วยไม้

ปุ๋ยเป็นอาหารส่วนหนึ่งของกล้วยไม้ดังที่กล่าวมาแล้ว ถ้าพิจารณากล้วยไม้ประเภทที่เกาะอาศัยอยู่บนต้นไม้ตามธรรมชาติ ปุ๋ยของกล้วยไม้เหล่านี้ก็คงจะได้แก่ เปลือกไม้ ใบไม้ ที่เน่าเปื่อยผุพังสลายตัวลงเป็นสารประกอบง่าย ๆ เมื่อฝนตกชะล้างจากต้นลงมา พอผ่านต้นกล้วยไม้รากกล้วยไม้ที่เกาะยึดต้นไม้อยู่จะดูดซับเอาไปใช้ต่อไป  แม้จะมีปริมาณเพียงเล็กน้อยก็เป็นการเพียงพอแก่การดำรงชีวิตแล้ว  เพราะอาหารส่วนใหญ่ของกล้วยไม้ คือ น้ำกับอากาศ

เมื่อหันกลับมาพิจารณากล้วยไม้ที่นำมาปลูกเลี้ยงกัน ความพอใจของเจ้าของไม่ได้หยุดอยู่ที่กล้วยไม้ดำรงชีวิตอยู่ได้เท่านั้น  แต่มีความต้องการให้กล้วยไม้เจริญงอกงามสมบูรณ์มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้  การให้ปุ๋ยกล้วยไม้ จึงเป็นเรื่องที่ต้องนำมาพิจารณากันให้ถี่ถ้วน  อย่างไรก็ตามปุ๋ยก็คืออาหารของต้นไม้ธรรมดา ๆ นี่เอง มิใช่ของวิเศษที่จะบันดาลให้กล้วยไม้เป็นไปในทางวิจิตรพิสดารอะไรมากมายนัก แม้จะรู้ ๆ กันอยู่ก็ตามที แต่เจ้าของรังกล้วยไม้ก็มักจะได้รับคำถามอยู่เสมอว่า ใช้ปุ๋ยอะไรกล้วยไม้จึงงามนัก ถ้าคำถามนี้ถูกต้อง ต่อไปถ้าพบคนสวยก็ต้องถามว่ากินข้าวกับอะไรจึงสวยนัก และถ้าจะให้ถูกกับสมัยนิยมขึ้นไปอีกก็ต้องถามว่า ผูกปิ่นโตร้านไหน

คราวนี้หันมาทำความเข้าใจกับปุ๋ยกันต่อไป ถ้าจำแนกปุ๋ยทางเคมีก็จำแนกได้เป็น 2 ประเภท คือ

1.  ปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยที่ได้จากซากของสิ่งมีชีวิต เช่น ปุ๋ยคอก คือ มูลสัตว์ต่าง ๆ อาจมีอย่างอื่นเจือปนอยู่บ้าง เช่น อาหารสัตว์ หญ้าฟางที่ตกหล่นอยู่เป็นต้น ปุ๋ยหมัก คือ เศษไม้ใบหญ้า ที่หมักเอาไว้จนเน่าเปื่อยผุพัง รวมไปถึงการเอาซากสัตว์มาหมักก็เป็นปุ๋ยด้วย เช่น ปุ๋ยปลา เป็นต้น ปุ๋ยพวกนี้มีธาตุอาหารพืชอยู่น้อย และอยู่ในสภาพที่ต้นไม้จะนำไปใช้เพียงบางส่วน อีกบางส่วนจะค่อย ๆ สลายตัวเปลี่ยนแปลงจากสภาพที่ใช้ไม่ได้เป็นใช้ได้อย่างช้า ๆ ปุ๋ยอินทรีย์อาจมีสารบางอย่างที่ไม่ใช่อาหารโดยตรงแต่มีคุณสมบัติในการส่งเสริมและกระตุ้นการเจริญเติบโตของกล้วยไม้ได้ เรื่องนี้เป็นเพียงข้อสันนิษฐานเพราะยังไม่มีการทดสอบกันอย่างจริงจัง

2.  ปุ๋ยอนินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยที่ได้จากเกลือแร่ต่าง ๆ ตามธรรมชาติหรือที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้น  ซึ่งส่วนมากมักอยู่ในสภาพที่ต้นไม้จะนำไปใช้ได้ทันที เป็นปุ๋ยที่มีปริมาณธาตุอาหารสูงกว่าปุ๋ยอินทรีย์

กล้วยไม้เป็นพืชที่ให้น้ำทุกวันและเครื่องปลูกโปร่ง  ถ้าให้ปุ๋ยที่สลายตัวช้า ๆ กล้วยไม้ค่อย ๆ ดูดซึมไปใช้ทีละน้อย ๆ ก็คงไม่เหมาะ  เพราะรดน้ำล้างทิ้งอยู่ทุกวันประการหนึ่ง เครื่องปลูกโปร่งยึดเกาะปุ๋ยไว้ได้น้อย อีกประการหนึ่ง เมื่อพิจารณาในแง่นี้ ปุ๋ยอนินทรีย์จึงน่าจะเหมาะกว่าปุ๋ยอินทรีย์

เมื่อกล่าวถึงปุ๋ยอนินทรีย์ เราจำแนกออกได้เป็น 2 ระดับ คือ

1.  ปุ๋ยเดี่ยว หรือแม่ปุ๋ย ได้แก่ ปุ๋ยที่มีธาตุ เอ็น.พี.เค.(N-P-K) เป็นองค์ประกอบอยู่เพียง 1 หรือ 2 ธาตุเท่านั้น และเป็นปุ๋ยที่ได้จากสารประกอบทางเคมีชนิดเดียว ตัวอย่างเช่น

แอมโมเนียมซัลเฟต มีไนโตรเจน (เอ็น) ธาตุเดียว

ซูเปอร์ฟอสเฟต มีฟอสฟอรัส (พี) ธาตุเดียว

โปแตสเซียมคลอไรด์ มีโปแตสเซียม (เค) ธาตุเดียว

โปแตสเซียมไนเตรท (ดินประสิว) มีเคกับพี 2 ธาตุ

ไดแอมโมเนียมฟอสเฟต มีเอ็นกับพี เป็นต้น

2.  ปุ๋ยผสม ได้แก่ ปุ๋ยที่มีธาตุ เอ็น.พี.เค. อยู่ครบทั้ง 3 ธาตุ (อาจมี 2 ธาตุก็ได้) ซึ่งทำได้โดยเอาปุ๋ยเดี่ยวตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมาผสมกัน ในอัตราส่วนตามที่ต้องการ การกล่าวถึงปุ๋ยผสมนั้น พูดกันใน 2 ลักษณะ คือ อัตราส่วน ของธาตุ ทั้ง 3 นั้น อย่างหนึ่ง ซึ่งเรียกกันว่า เรโช (ratio) กับ ปริมาณ ของแต่ละธาตุในปุ๋ยผสมนั้นอีกอย่างหนึ่งซึ่งเรียกว่า สูตร (grade) ทั้งเรโชและสูตร จะเขียนเป็นตัวเลข 3 จำนวน จำนวนแรกหมายถึง เอ็น. จำนวนกลาง พี. จำนวนหลัง เค. ตัวอย่างเช่น ปุ๋ยเรโช 1:3:2 หมายความว่าปุ๋ยผสมนั้น  มีธาตุฟอสฟอรัสที่อยู่ในสภาพซึ่งต้นไม้จะนำไปใช้ได้มากเป็น 3 เท่าของไนโตรเจน และมีธาตุโปแตสเซียมมากเป็น 2 เท่า ของไนโตรเจน ปุ๋ยเรโชนี้อาจจะมีได้หลายสูตร เช่น

ก. 5-15-10

ข. 10-20-30

ฯลฯ

สูตรในข้อ ก. หมายความว่า ในปุ๋ยผสม 100 ส่วน (โดยน้ำหนัก) จะมีเอ็น พี เค อยู่ 5,15 และ 10 ส่วนตามลำดับ เหลืออีก 70 ส่วนนั้นเป็นสิ่งอื่นซึ่งอาจจะเป็นอาหารของต้นไม้หรือไม่ก็ได้

ปุ๋ยสูตรสูงสูตรต่ำ  ปุ๋ยสูตรสูงหมายถึงปุ๋ยที่เมื่อรวมปริมาณธาตุทั้ง 3 เข้าด้วยกันจะมีน้ำหนักมากกว่าครึ่งหนึ่งของน้ำหนักปุ๋ยผสมนั้น เช่น

สูตร                                เรโช

18-18-18(54)                  1:1:1

4-20-32 (56)                  1:5:8

6-13-37 (56)                 1:2:6

20-20-20 (60)                 1:1:1

10-30-20 (60)                 1:3:2

30-10-20 (60)                 3:1:2

30-20-10 (60)                 3:2:1

18-33-18 (69)                 1:2:1

ปุ๋ยสูตรต่ำ  หมายถึงปุ๋ยที่มีธาตุทั้ง 3 รวมกันมีน้ำหนักน้อยกว่าครึ่งหนึ่ง เช่นปุ๋ยสูตร

10-10-10 (30)

10-15-10 (35)

14-14-14 (42)

การคิดสูตรปุ๋ยนั้นเอ็นคิดจากไนโตรเจน(N) โดยตรง แต่ พี คิดจากฟอสเฟตที่เป็นประโยชน์ (P₂O₅) และ เค คิดจากโปแตชที่ละลายน้ำ (K₂O)



Comments are closed.

This entry was posted on October 4, 2012 and is filed under การปลูกกล้วยไม้. Written by: . You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Responses are currently closed, but you can trackback from your own site.